De aanpak van langdurige arbeidsongeschiktheid is in 2026 grondig veranderd. Werkgevers moeten sneller optreden, contact houden met zieke medewerkers en actiever zoeken naar mogelijkheden om mensen opnieuw aan het werk te krijgen.
Een recent onderzoek van preventiedienst Mensura toont echter dat de praktijk nog niet altijd volgt.
Volgens een bevraging waarover De Tijd op 28 augustus berichtte, volgt ongeveer de helft van de Belgische bedrijven de ziekteafwezigheden niet systematisch op. Slechts één op vijf zou volledig zicht hebben op wat ziekteverzuim de organisatie jaarlijks kost.
Het nieuwe tweejaarlijkse verzuimonderzoek van Mensura legt nog een ander knelpunt bloot. 41% van de bevraagde organisaties zegt dat aangepast of ander werk nauwelijks of niet mogelijk is. Bij kleine organisaties met minder dan tien werknemers loopt dat zelfs op tot 44%. Bij organisaties met meer dan 500 werknemers bedraagt dit slechts 9%.
Dat is belangrijk omdat de federale re-integratieregels sinds 1 januari 2026 minder vrijblijvend zijn geworden.
Voor medewerkers die sinds 1 januari 2026 arbeidsongeschikt zijn geworden, moet na minstens acht weken arbeidsongeschiktheid het arbeidspotentieel worden ingeschat.
Werkgevers met minstens 20 werknemers moeten, wanneer arbeidspotentieel wordt vastgesteld, uiterlijk binnen zes maanden na het begin van de arbeidsongeschiktheid een formeel re-integratietraject opstarten.
Werkgevers moeten bovendien in hun arbeidsreglement een procedure opnemen voor het onderhouden van contact met arbeidsongeschikte medewerkers. Dat contact is uitdrukkelijk bedoeld om de band met de werkvloer te behouden en een mogelijke werkhervatting voor te bereiden, niet om de ziekte te controleren.
Ook de termijn om een procedure wegens medische overmacht te starten, werd verkort van negen naar zes maanden ononderbroken arbeidsongeschiktheid.
Voor overheidswerkgevers zijn deze ontwikkelingen bijzonder relevant. De FOD Werkgelegenheid neemt in zijn instrumenten rond re-integratie uitdrukkelijk ook overheidsadministraties mee.
Gemeenten, OCMW's en andere publieke organisaties beschikken door hun brede takenpakket mogelijk over meer kansen om aangepast werk, gewijzigde taken of interne mobiliteit te organiseren. Maar ook daar moet eerst duidelijk in kaart worden gebracht welke mogelijkheden daadwerkelijk bestaan.
De cijfers van Mensura leggen daarmee een belangrijk HR-vraagstuk bloot. Strengere procedures alleen zullen het probleem van langdurige arbeidsongeschiktheid niet oplossen.
Een doeltreffend beleid begint veel vroeger: ziekteverzuim registreren en analyseren, preventief werken, contact houden tijdens afwezigheid, leidinggevenden ondersteunen en vooraf onderzoeken welke vormen van aangepast werk mogelijk zijn.
Voor HR-diensten bij de overheid wordt verzuimbeleid zo steeds minder een administratieve opvolging van afwezigheden en steeds meer een onderdeel van strategisch personeels- en inzetbaarheidsbeleid.
Bronnen:
- Mensura – Aangepast werk niet mogelijk bij vier op de tien ondernemingen
- FOD WASO – Inschatting van het arbeidspotentieel na acht weken
- FOD WASO – Formeel re-integratietraject